Вторник, 13 февраля 2018 07:36 // Прочитано 392 раз

Аяз Гыйләҗевнең 90 еллыгына багышланган хатирәләр кичәсе узды

Яшәеш сорауларына җавапны, әти әсәрләрендә табам, ди драматург Мансур Гыйләҗев.

Кичә Г.Камал исемендәге театр сәхнәсендә халык язучысы Аяз Гыйләҗевнең 90 еллыгына багышланган тантаналы әдәби-музыкаль кичә узды. Истәлекле датага багышланган концертка зал тутырып татар зыялылары килгән иде.

Аяз Гыйләҗевне искә алырга килгән халыкны театр фойесында ике күргәзмә каршы алды. Татарстан Милли музее Татарстанның халык язучысы, республикабызның Г.Тукай исемендәге Дәүләт бүләге иясе, Аяз Гыйләҗевнең тормышына, иҗатына багышланган “Зәй энҗеләре” исемле күргәзмә әзерләгән. Биредә әдипнең шәхси әйберләре, кулъязмалары, китаплары урын алган. Фәнни оешмалар белән берлектә эшләнгән күргәзмә халык язучысының тормышы һәм иҗатындагы төп сәхифәләрне тасвирлый. Милли музей фондларыннан килгән күргәзмәдә язучының фотолары, китаплары, афишалары һәм шәхси әйберләре күрсәтелә. Аеруча кыйммәтле экспонатлар арасында язу машинкасы, язучының автографлары, үз кулы белән Милли музейга бүләк ителгән дүрт томлык әсәрләр җыелмасын күрергә мөмкин иде. Шулай ук биредә Милли архив фондларында һәм Гыйләҗевлар гаиләсе архивында саклана торган фотолар, Г.Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры афишалары да урын алган.

“Бай әдәби иҗат – мәңгелек мирас” дип аталучы күргәзмәне исә, Татарстан Милли китапханәсе әзерләгән. Милли китапханәнең татар әдәбияты һәм туган якны өйрәнү бүлеге мөдире Гөлнарам Җомагулова “Татар-информ” мәгълүмат агентлыгы хәбәрчесенә биргән әңгәмәсендә: “Аяз Гыйләҗевнең китаплары белән укучылар даими кызыксына. Әсәрләрен яратып укый, иҗаты буенча фәнни эшләр башкарыла,” - диде. “Безнең бүлектә татар язучыларының һәм Татарстан язучыларының китаплары саклана, - ди Г.Җомагулова. – А.Гыйләҗевнең бездә беренче - 1959 елда нәшер ителгән китаплары да бар. Татарчадан тыш, башка телләргә тәрҗемә ителгән хезмәтләрен, Мәскәүдә зур тираж белән нәшер ителгәннәрен дә тупладык. Бездә 1932 елдан картотека алып барыла. Анда шулай ук әдипнең төрле басмаларда чыккан язмалары һәм аның турындагы мәгълүмат туплана”.

Милли китапханәнең татар әдәбияты һәм туган якны өйрәнү бүлегендә Аяз Гыйләҗевнең 59 исемдәге китабы теркәлгән. Сүз уңаеннан, Татарстан Милли китапханәсенең мәгълүмат-библиография бүлеге хезмәткәрләре тарафыннан Аяз Гыйләҗевнең 90 еллыгына багышлап, био-библиографик белешмәлек төзелгән.

Сагынуларга тулы хәтер кичәсе язучының төрле елларда иҗат иткән геройларының тамашачыга мөрәҗәгате белән башланып китте. Туры сүзле, кырыс, иҗатта үҗәт булган А.Гыйләҗевне тирән фикерле философ буларак та ачтылар. Үзенчәлекле, гыйбрәтле тормыш юлы узган әдипнең язмышы сәхнәдә тулы чагылыш тапты. Әдипнең дөньяга карашы, уй-кичерешләре, хыял-омтылышлары, табигый ки, геройлары аша, әсәрләрендә гәүдәләнә.

Бу кичне драматургның төрле сәхнәләрдә куелган спектакльләреннән өзекләрне Г.Камал, К.Тинчурин исемендәге һәм Әтнә дәүләт драма театрлары күрсәтте.

Төрмәдә утырганда Аяз абый әти-әнисенә: “Мин зур җинаятьче түгел, ләкин зур җинаятьчеләр янында...”, - дип язган бер хатында. Гыйләҗевнең булачак хатыны Нәкыягә тоткынлыктан язган хатлары да тамашачыны тетрәндерде. Нурбәк Батуллин тәкъдим иткән хореографик композиция олы Мәхәббәт, Ышаныч, Өмет төшенчәләре белән сугарылган.

Ире турында истәлекләр уртаклашырга сәхнәгә күтәрелгән Нәкыя апа Гыйләҗева сүзен усал башлады: “Мин Аязның тормыш иптәше түгел, мин - Аязның хатыны, - диде Нәкыя ханым. - Мин сезне Аязымның рухына дога кылырга килгән кунаклар дип кабул итәм. Аяз юкка гына соңгы әсәрен “Йәгез, бер дога!” дип атап язмагандыр. Ходайның рәхмәтедер, бу китап сезнең догагызны көтеп язылгандыр. Аязымның кунакларын, мин үземә килгән кунаклар, дип кабул итәм. 18 яшем тулган көннәрдә тоткындагы Аяздан, “халык дошманы”ннан хат килеп иреште. Ул елларда халык дошманы белән арадашлык итү, үзең дә шул дәрәҗәгә төшү, түбәнлек санала иде. Әтием миңа өч яшь тулганда, “халык дошманы” булып юкка чыгарылды. Инде 18 яшемдә миңа “халык дошманы” хат яза. Ул чагында нинди хисләр кичергәнмендер, ләкин Аязның беренче хатына җавап язарга батырчылык итмәдем. Алга таба ул үзенең җылы сүзләре белән минем күңелемне яулап алды. Ел ярым төрмәдән хатлар алыштым, ә аннан ел ярым җитәкләшеп йөрдек. Аны беркая да эшкә алмадылар. Язганнарын бернинди матбугат бастырмады. Җаен таптык: минем исемнән Аязның хикәяләрен чыгара башладык. Ул хикәяләр Нәкыя Гыймадиева исеме белән дөнья күрде. 1957 елда Аязны “Чаян” журналына эшкә алдылар. Шуннан тернәкләнеп киттек”.

Дәвамы: Татар-Информ




Поделитесь с друзьями

© 2015-2018 Сетевое издание Сәхнә-Сцена.Все права защищены.

© ТАТМЕДИА. Все материалы, размещенные на сайте, защищены законом. Перепечатка, воспроизведение и распространениев любом объеме информации, размещенной на сайте, возможна при наличии гиперссылки или с письменного согласия редакций СМИ.

Создано при поддержке Республиканского агентства по печати и массовым коммуникациям РТ.

Наименование СМИ: Сәхнә-Сцена (sahne.ru). Сайт зарегистрирован ФЕДЕРАЛЬНОЙ СЛУЖБОЙ ПО НАДЗОРУ В СФЕРЕ СВЯЗИ, ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ И МАССОВЫХ КОММУНИКАЦИЙ (РОСКОМНАДЗОР). Свидетельство о регистрации СМИ ЭЛ № ФС77 – 69870 от 29.05.2017 г.

Учредитель СМИ: АО «ТАТМЕДИА». Адрес: 420066, Татарстан, г. Казань, ул. Декабристов д. 2

Адрес редакции: 420066, Татарстан, г. Казань, ул. Декабристов д. 2, 7 этаж.Телефон редакции +7 (843) 222-05-40 (1610), e-mail: saxna@mail.ru .

Главный редактор: Хуснутдинов Зиннур Зиятдинович (Зиннур Хуснияр).

О фактах коррупции просим сообщать по адресу saxna@mail.ru .

Антикоррупционная политика

Политика о персональных данных

Настоящий ресурс может содержать материалы 12+