100 header

Вторник, 05 февраля 2019 14:29 // Прочитано 516 раз

Язучы җаны ник сызлана?

Тормышының көзенә кереп барганда, вакыт яшь чактагыга караганда икеләтә кызурак чаба башлаган бер мизгелдә, адәм баласы, күңеленнән генә булса да, үткәненә ешрак әйләнеп карый башлый. Узган тормышының кыйммәте турында уйлана, эшләнеп бетмәгән эшләрен барлый, нәтиҗә чыгара. Кемдер үзенең яшәешеннән канәгать кала. Кабат яшәргә туры килсә, барын да элеккечә эшләр идем, дип уйлый ул.

Икенче берәү гомеренең үзе теләгәнчә узмавына, кылган гамәлләренең беркемгә дә файда китермәвенә сызлана, аһ ора. Кайда ялгышты ул, нәрсәне эшләп бетермәде, кемне рәнҗетте? Үткәннәргә кайтып, барын да үзгәртү мөмкинлеге булсамы?.. Терсәк якын да, әмма тешләп булмый шул. Менә шул чакта җан үз-үзенә тынычлык тапмыйча үрсәләнә, бәргәләнә башлый, икенче төрле әйткәндә, җан тынычлыгы югала. Андый вакытларда кешедән, җаныма урын таба алмыйм, җан тынычлыгым булса, бүтән берни дә кирәкмәс иде, дигән сүзләрне еш ишетәсең. Мондый кешегә ярдәм итү дә бик кыен. Кеше җаны — карурман, аңа үтеп керергә тырышу, беренчедән, әдәпсезлек булса, икенчедән, ялгыш сүз ычкындырып рәнҗетүең бар. Адәм җанын бары тик вакыт кына дәвалый ала, диләр. Тик вакыт бит ул аккан су сыман: кирегә борыла алмый. Димәк, үткәнгә кире кайтып, барысын да үзгәртү, хаталарыңны төзәтү мөмкинлеге дә юк икән ләбаса. Менә шуңа күрә кеше һәр гамәлен энә күзеннән үткәреп бәяли белергә, үз вакытында дөрес юлны сайлап алырга тиеш. Шулай эшләгәндә генә, олыгайган көнендә аңа үкенергә туры килмәячәк. Тик адәм баласы әүлия түгел шул, ничек кенә дөрес яшәргә тырышмасын, барыбер кайдадыр абына, ялгышлык җибәрә.

Драматург Данил Салихов «Баязит» трагифарсында тормышның бик тә әһәмиятле һәм четерекле шушы проблемаларын, шул исәптән, язучының, бигрәк тә совет чоры язучысының, җәмгыятьтә тоткан урыны һәм фаҗигасе турында бик тә үзенчәлекле алымнар белән язучы Баязит образы аша сурәтли алган.

80 яшьлек карт язучы Баязит катлаулы гомер юлы узган. Киштәләрдә кеше язмышларын үз эченә туплаган күпме китаплар. Күпме кеше гомере образларга әйләнеп, төрле чорның характерлы үзенчәлекләрен, яхшылыкларын һәм яманлыкларын чагылдыралар. Баязитның гомере ахырына якынлашып килә. Әйе, озак яшәлде, әмма дөрес яшәдеме, аның эшләгән эшләреннән кемгә файда? Җаны тындырмый Баязитны. Кеше, кыйбласын табарга тырышып һәм дөреслек эзләп, гомер буе үз-үзе белән көрәшеп яши. Бүген дөрес булып тоелган нәрсәләр иртәгесен аңа бөтенләй әһәмиятсез булып күренергә мөмкин. Яшәү фәлсәфәсе артык катлаулы. Үз-үзеңнән, сине йокысыз калдырган проблемалардан качып котыла алмыйсың. Димәк, сине борчыган нәрсәләрнең очына чыкмыйча торып тынычлана да алмаячаксың.

Баязитны борчыган нәрсәләргә ачыклык кертү өчен, автор аны иң катлаулы ситуацияләргә куеп сурәтли. Ул үз китапларында чагылыш тапкан вакыйгаларны — колхозлашу елларын, Сталин, Хрущёв, Брежнев идарә иткән чорларны һәм аларның үзәгендә кайнаган кешеләрне — образларны — берәм-берәм күз алдыннан үткәрә, алар белән бәхәсләшә. Күңел катламн катламнарын сүтеп актарганда, аның тормыш принциплары, җәмгыять проблемаларына һәм кешеләргә мөнәсәбәте ачык күренә. Драматургның төп максаты язучы Баязитның идеаллары һәм эшләгән хаталары турында сөйләп бирү түгел. Ул пьеса героеның каршылыклы уй-фикерләрен туктаусыз бәрелештерү аша чын хакыйкатьне табарга, ягъни бик күп язучыларның башыннан үткән кыенлыкларны, проблемаларны, язучының җәмгыятьтәге ролен ачып бирергә тели.

Дәвамын «Сәхнә» журналыннан укыгыз

Гүзәлия Тарханова




Поделитесь с друзьями

Хәбәрләр

© 2015-2019 Сетевое издание Сәхнә-Сцена.Все права защищены.

© ТАТМЕДИА. Все материалы, размещенные на сайте, защищены законом. Перепечатка, воспроизведение и распространениев любом объеме информации, размещенной на сайте, возможна только при наличии письменного согласия редакций СМИ.

Создано при поддержке Республиканского агентства по печати и массовым коммуникациям РТ.

Наименование СМИ: Сәхнә-Сцена (sahne.ru). Сайт зарегистрирован ФЕДЕРАЛЬНОЙ СЛУЖБОЙ ПО НАДЗОРУ В СФЕРЕ СВЯЗИ, ИНФОРМАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ И МАССОВЫХ КОММУНИКАЦИЙ (РОСКОМНАДЗОР). Свидетельство о регистрации СМИ ЭЛ № ФС77 – 69870 от 29.05.2017 г.

Учредитель СМИ: АО «ТАТМЕДИА». Адрес: 420066, Татарстан, г. Казань, ул. Декабристов д. 2

Адрес редакции: 420066, Татарстан, г. Казань, ул. Декабристов д. 2, 7 этаж.Телефон редакции +7 (843) 222-05-40 (1610), e-mail: saxna@mail.ru .

Главный редактор: Хуснутдинов Зиннур Зиятдинович (Зиннур Хуснияр).

О фактах коррупции просим сообщать по адресу saxna@mail.ru .

Антикоррупционная политика

Политика о персональных данных

Настоящий ресурс может содержать материалы 12+