"Нитратлар белән үстерәләр" дигән сүз ни дәрәҗәдә дөрес

Химик Аркадий Курамшин химиясез кыяр-помидорларны ничек сайларга икәнен, ә Татарстанның Кулланучылар союзы Казандагы кайсы кибетләрендәге яшелчәләрнең зарарсыз икәнен сөйләде. 

Кыяр һәм помидордан ясалган җәйге салаттан да җиңелрәк нәрсә бар икән? Ун минутта әзерләнә, ит һәм кош ите янына менә дигән. Дөрес, хәзер бу салат өчен кирәкле ингредиентларны елның теләсә кайсы фасылында сатып алырга була, сезнең күпме түләргә әзер булуыгыздан гына тора.

"Нитратлар һәм пестицидлардан котылып булмый"

 

Базарда һәм кибетләрдә җирле җитештерүчеләрнең яшелчәләрен кулай бәягә табарга була. Ләкин алар чыннан да куркынычсызмы? Яшелчәләрдә нитратлар һәм пестицидлар – уйдырмамы әллә инкарь итмәслек фактмы? Әлеге сорауга  “Жизнь замечательных веществ” китабы авторы Аркадий Курамшин җавап бирде.

“Нитратлар белән үстерәләр” – бу иң киң таралган ялгыш. Чыннан да, бигрәк тә карбызларга, тизрәк өлгерсеннәр өчен нитратлар өстәү була. Ә гомумән, нитратлар үсемлекләрдәге азот циклы барышында үзеннән-үзе барлыкка килә. Без нитратлы ашламалар белән бөтенләй дә эшкәртмәскә мөмкинбез, ләкин нитратлар формалаша, чөнки әлеге матдәләр конверсиясе бәрабәренә үсемлек энергия ала. Ул үсеш өчен барыбер туфрактан азот ала, безнең нәрсә белән ашлау мөһим түгел”, - дип аңлатты химик.

Аркадий Курамшин белдерүенчә, нитрат белән агулану чынлап та бар һәм ул кешегә шактый кыенлыклар тудырырга мөмкин.

“Нитратлар канда кислород йөрешенә тәэсир итә, бавыр һәм ашказаны-эчәк трактына көчәнеш бирә. Кешедә ашказаны-эчәк тракты тайпылышы булырга мөмкин. Әмма нитратлар суда яхшы эри. Күпләп су эчкәндә алар организмнан тиз чыга һәм агулану начар нәтиҗәләрсез генә уза”, - дип киңәш итте химик.

Аның фикеренчә, пестицидлар белән дә нитратлар кебек үк хәл – алардан котылып булмый. Пестицидлар чүп үләннәрен юкка чыгара торган гербицидларга, корткыч-бөҗәкләрне һәлак итә торган инсектицидларга, патоген гөмбәчекләрне бетерә торган фунгицидларга бүленә. Авыл хуҗалыгы продукциясе җитештерүче пестицидлардан баш тарта алмый, дип ышандыра Аркадий Курамшин.

“Органик игенчелектә пестицидлар кулланмау турында белдерү күпмедер дәрәҗәдә хәйләкәрлек. Бакыр купоросы белән эшкәртергә була, ләкин бакыр кушылмалар да агулы”, - ди химик.

 Бавыр, үт куыгы авырулары булган кешеләр пестицидлы җиләк-җимешләрне һәм яшелчәләрне кулланудан баш тарта ала.

Кыяр белән помидорны ничек сайларга һәм үзеңне химикатлардан ничек сакларга?

Аркадий Курамшин нитратлар һәм пестицидлар корбаны булмас өчен берничә киңәш бирә:

 

  1. Яшелчә һәм җиләк-җимешләр өлгергән булырга тиеш. Аларны сезон вакытында алу яхшы. Еш кына җитештерүче, уңышның тулысынча өлгергәнен көтеп тормыйча, җыеп ала, шуның аркасында нитратлар һәм пестицидлар күләме артып китәргә мөмкин.
  2. Яшелчә һәм җиләк-җимешләрне күпмедер вакыт саклап торырга кирәк, чөнки саклаган вакытта нитратлар үзләре таркала.
  3. Яшелчә һәм җиләк-җимешләрне юыгыз – бу балалар китапларыннан ук билгеле кагыйдә. Юылмаган җиләк-җимеш, яшелчәдән бөҗәкләрне агулау өчен файдаланган химикатлар организмга эләгергә мөмкин. Сатып алганнан соң, яшелчә, җиләк-җимешләрне һичшиксез юарга кирәк. Агуларны җылы су белән яхшылап юып төшерергә була. Сатып алынмаган булсалар да,юарга кирәк, чөнки эшкәртелмәгән яшелчә, җиләк-җимешләр дә эчәк инфекциясе китереп чыгарырга мөмкин.
  4. Яшелчәләрнең нитратка бай булган өлешләрен ашарга ярамый. Кыярларда бу – кабыгы, кәбестәдә – күчән, кишер белән чөгендердә – тамыразыкның яфракларга иң якын өлеше. Ашар алдыннан бу өлешләрне кисеп алырга кирәк.

    Кайберәүләр кибеткә яшелчә һәм җиләк-җимеш сатып алыр өчен нитратотестер, нитратомердан башка йөрми дә. Әлеге җыйнак җайланма уртача биш мең тора. Ләкин, Аркадий Курамшин фикеренчә, аларның күрсәткечләрен артык чынга алырга кирәкми. Нитротестерлар дөрес һәм дөрес булмаган нәтиҗә күрсәтергә мөмкин, диде Аркадий Курамшин.

    “Тыелган матдәләрне ачыклаганда ике параметр бар: тизлек һәм төгәллек. Тиз анализ ясау һәрвакытта да төгәл булмый. Әгәр төгәл нәтиҗә кирәк икән, көтеп торырга туры киләчәк”, - дип белдерде химик.

    “Әгәр рөхсәт ителгән микъдардан арып китү күзәтелә икән, лабораториядә тикшертү яхшырак”, - дип киңәш итте Аркадий Курамшин.

    Химик фикеренчә, авыл хуҗалыгында химикатларны, ашламаларны куллану үз-үзен аклый. Чөнки алардан башка авыл хуҗалыгы продукциясен җитештерү кими һәм ачлык киләчәк, дип саный ул. Ләкин ашламалар билгеләнгән норма буенча кулланылырга тиеш. 

    Казандагы кибет киштәләрендә контрафакт кыярлар табылган, ләкин зарасыз яшелчәләр дә бар

     

    Әгәр сезне үзебездә үскән кыяр-помидорларда нитратлар һәм пестицидлар булу-булмавы кызыксындыра икән, моның өчен лабораториягә мөрәҗәгать итү мәҗбүри түгел. Россия кулланучылар тәҗрибәсе институты белгечләре еш кына контроль сатып алулар башкара һәм популяр продуктларның сыйфатын тикшерә. Күптән түгел алар Казанда кыяр-помидорларны тикшерде, аларга Татарстан Кулланучылар союзы ярдәм итте.

    Тестта илдә җитештерелгән кыярларның сигез үрнәге булды. Аларны Казанда, Воронежда, Рязаньдә һәм Брянскида сатып алдылар һәм нитратларны, калдык пестицидларны ачыклау өчен Мәскәүгә җибәрделәр.

    Дәвамы...

    Автор: Динара ПРОКОПЬЕВА, sntat.ru
    Фото: Динара Прокопьева
     

    Иң мөһим һәм кызыклы язмаларны Татмедиа Telegram-каналында укыгыз


    Ошый
    199
    0
    0
    Комментарийлар (0)
    Cимвол калды:
    Гөлназ Асаеваның хәле начарайган
    FIFA җанатарлары фестиваленнән фоторепортаж
    ARTS BILER FORUM
    «Без - Тукай оныклары» төбәкара чатырлы ял аланы (фоторепортаж)
    «Сәләт» оешмасының чишмә башы
    • Казнага Кагылма
    • Казнага Кагылма
    Реклама
    FIFA җанатарлары фестиваленнән фоторепортаж
    ARTS BILER FORUM
    «Без - Тукай оныклары» төбәкара чатырлы ял аланы (фоторепортаж)
    «Сәләт» оешмасының чишмә башы